Imposter/Sahtekâr sendromu kısaca, kişinin kendi başarılarını içselleştirememesi nedeniyle ortaya çıkan durumdur. Bu durumdan mustarip kişiler, başarılı olduğu hâlde aslında öyle değilmiş, diğer insanları kandırıyormuş hissi yaşar. Öyle ki, başarılarını şans eseri ya da dış etkenlerden kaynaklı elde ettiklerine inanır. İyi notlar almak, çevresi tarafından takdir edilmek, terfi etmek ya da ödül almak gibi somut başarı kanıtları vardır. Fakat kişi bu başarıyı hak etmediğine inanır. Çünkü kendini öyle görmez. Bu yüzden etrafındakileri olduğundan daha zeki, çalışkan veya yetenekli görünecek şekilde kandırdığını düşünür. Kadınlarda daha sık görürüz. Bu durum kültür ve toplumsal cinsiyet rolleriyle ilişkilidir. Ayrıca, dezavantajlı gruplara mensup bireylerde de daha sık gözleriz.

Bu durumu yaşayan kişilerin sıkça kurduğu cümleler:

“Ben yaptıysam herkes yapar.”

“Sahip olduğum başarıları hak edecek kadar çalışmadım.”

“Aslında bunlar başarı değil, şansla elde ettim.”

gibi çarpıtılmış, yanlış inanışlardır.

Tarihçesi

Imposter Sendromunun kavramsallaşması, 1978 yılında Suzanne Imes ve Pauline Rose Clance isimli iki klinik psikoloğun 150 kadın üzerinde yaptığı araştırmayla oldu. Çalışmaya katılan 150 kadın, başarı ve kariyerlerine rağmen içsel tatmin hissetmiyordu. Çünkü yeterince iyi olmadıklarına inanıyorlardı. Bu yüzden kendilerini de takdir etmiyorlardı.

Sık Görülen Davranışlar

Bu sendroma sahip kişiler, başarısız oldukları inancıyla sıklıkla zaman içerisinde performans düşüklüğü gösterir. Böylece, kendini gerçekleştiren bir kehanetle kendilerine yetersiz olduklarını kanıtlarlar.
Bu sendroma sahip kişiler iş ortamında belli davranışlar sergiler.

• Aşırı bağlılık gösterir.
• Sınır ihlallerine izin verir.
• Seviyesinin altındaki pozisyonlarda işe başvurma eğilimi taşır.
• Tükenmişlik sendromu yaşar.

Imposter Sendromunun Olası Nedenleri:

1) Ebeveyn tutumları. Aşırı başarı odaklı, eleştirel, mükemmeliyetçi ebeveyn davranışları bu sendroma zemin hazırlar. Koşullu sevgi de önemli bir sebeptir. Çünkü kişinin kendini yetersiz hissetmesine yol açar. Bu konuda daha detaylı bilgi almak için. https://maveradanismanlikmerkezi.com/otomatik-taslak-ebeveynlik-ve-mukemmeliyetcilik/

2) Başarıyı aşırı takdir etmek. Başarının aşırı önemsenerek fazlaca takdir edilmesi bu sendroma zemin hazırlar. Çünkü kişi kendini ancak başarılıysa değerli görür.

3) Başarıyı hiç takdir etmemek. Başarının görmezden gelinmesi de önemli bir nedendir. Çünkü görmezden gelinen başarı içselleştirilemez.

3) Kıyaslayıcı yaklaşım. Bazı aileler bir çocuğu başarılı, zeki, yetenekli olarak etiketler. Bu durumda, takdir edilmeyen diğer çocuk yetişkinlik döneminde imposter sendromu yaşar. Çünkü kendini yetersiz görür. Bu konuda daha detaylı bilgi almak için. https://maveradanismanlikmerkezi.com/ailenin-akademik-basaridaki-rolu/

4) Cinsiyetçi yaklaşım. Ebeveynlerin cinsiyetçi yaklaşımlarından dolayı kız çocuklarının imposter sendromu yaşama riski yüksektir. Erkek çocuğun başarısını daha değerli görmek, ona sunulan olanakları kız çocuğa sunmamak örnektir.

Eğer Imposter Sendromundan mustarip olduğunuzu düşünüyorsanız bu konuyla ilgili psikolojik destek alabilirsiniz.