Mükemmeliyetçilik Nedir?
Mükemmeliyetçilik, basitçe “aşırı başarılı” veya “başarılı” olmaktan daha fazlasıdır. Bunu genellikle başarma ihtiyacımızı tanımlamanın bir yolu olarak kullansakta mükemmeliyetçilik, kabul edilme ve reddedilmekten kaçınma arzumuzu yansıtan karmaşık, yıkıcı bir kişilik özelliğidir.
Genel olarak, üç ana mükemmeliyetçilik türü vardır:
Kendine yönelik mükemmeliyetçilik (kendimizden mükemmellik talep etmek)
Başkalarına yönelik mükemmeliyetçilik (başkalarından mükemmellik talep etme)
Sosyal olarak belirlenmiş mükemmeliyetçilik (başkalarının bizden mükemmel davranmamız beklentisi)
Her türlü, kendimizden ve başkalarından çarpık beklentiler üzerine kuruludur.
Mükemmeliyetçilik Bizi Nasıl Etkiler?
Mükemmeliyetçilik, kendimizi ve etrafımızdaki dünyayı görme biçimimizi büyük ölçüde etkiler. Her gün tırmanması imkansız bir dağ gibi hissettiğinizde, kontrolcülük, kaygı ve düşük benlik saygısı zihniyetine düşmeniz kolaylaşır. Genellikle öğrenilen bir davranıştır. Mükemmeliyetçi insanlar, yalnızca başardıklarından veya başkaları için yaptıklarından dolayı değerli olduklarına inanırlar.
Ebeveynliğin Rolü: Mükemmeliyetçiliğe Ne Sebep Olur?
Mükemmeliyetçi olmamıza neden olan nedir? Pek çok teori olsa da, mükemmeliyetçiliğin en kanıtlanmış nedenlerinden biri, ebeveynlikteki talepkarlıktan kaynaklanır.
Yüksek Beklentiler ve Talepkar Ebeveynlik
Ebeveynler genellikle çocukları için yüksek standartlar belirlemek isterler. Daha fazlası, daha iyisi ve en iyisi için zorluyoruz – çoğu zaman yıkım noktasına kadar. Yüksek beklentiler hızla kontrolcülüğe ve talepkarlığa dönüşür.
Çocuklar gerçekçi olmayan standartları karşılamak için tekrar tekrar mücadele ettiklerinde, asla yeterince iyi olamayacaklarına inanabilirler.
Aşırı Eleştiriyle Ebeveynlik
Çıtayı çok yükseğe çıkarmak, çocuklarımızın kendilerine gereksiz yere baskı yapmasına neden olur. Yine de, sürekli eleştiriyle çıtayı çok düşük tutmak da aynı şeyi yapar.
Ebeveynlerinden yüksek düzeyde eleştiri alan çocuklar, herkesin kendilerinden bu düzeyde bir mükemmellik beklediğine inanarak büyür. Onları başarısızlığa, strese ve düşük özgüvene hazırlar.
Mükemmeliyetçi Ebeveynler
Çocuklar gördüklerini yaparlar. Onlar bizim en büyük taklitçilerimizdir. Ebeveynler bu gerçekçi olmayan beklentileri ve eleştirileri kendilerine yüklediklerinde çocuklar bunu fark eder. Bu davranışı modellemeyi öğrenebilirler ve benzer kontrolcülük eğilimleri geliştirebilirler.
Ebeveynlikte Mükemmeliyetçiliğin Üstesinden Gelmek
Mükemmeliyetçiliğin hayatınızı kontrol etmesine izin vermek zorunda değilsiniz. Kendinizden ve başkalarından mükemmellik beklemek yorucu ve hayal kırıklığı yaratıyor ama çocuklarımız ve kendimiz için daha iyisini yapabiliriz. Tek yapabileceğimiz denemek, bu yüzden beklentilerimizi yeniden çerçevelendirelim. “Alıştırma mükemmelleştirir” yerine kendimize “pratik mükemmel” demeye ne dersiniz… veya en azından yeterince iyi mi?