Bu yazıyı okuyorsanız ya kendisini kapatan, sizinle hiçbir şey paylaşmayan bir ergenle ya da sürekli anlaşılmadığını dile getiren ve sizinle zıtlaşan bir ergen ile iletişim kurmaya çalışıyor olabilirsiniz. Birçok yöntem denemiş ancak bazen çaresiz kalmış olabilirsiniz.
Ergenlik dönemiyle beraber ergen, bir kimlik karmaşasının içinde bulur kendini; Ben kimim? Nereye aitim? Ne olmak istiyorum? gibi sorularla dünyada kendini konumlandıracağı bir yer bulmak ister. Bu sorulara cevap aramak sancılıdır. Ancak ergenin bu sorulara cevap bulabilmesi için konuşmaya ve dinlenilmeye ihtiyacı vardır. Ergen dürtülerini dile dökebilmeli ki dürtülerin yerine sözcükleri koysun. hayatın gerçekliklerinden sert bir tokat yemeden topluma uygun ve anlamlı davranabilsin. Anne babalara burada büyük bir rol düşmektedir. Peki nasıl? Nasıl dinleyeceğiz bir ergeni? Nasıl konuşacağız ergenle? diyorsanız değerli psikiyatrist Agah Aydın’ın ergenle iletişimi kolaylaştıran şu 4 maddesinden bahsedebilirim:
- Helva gibi olmanız gerekiyor. Bir pamuk kadar yumuşak, sakin ve şefkatli kalabilmelisiniz ki ergen bir duvara çarpmak yerine ona değer veren “sen önemlisin” “fikirlerin dinlenmeye değer” “seni umursuyorum” mesajını alabilsin. Sevildiğini, kabul edildiğini hisseden ergen kendini size daha rahat açacak ve sizinle bir şeyler paylaşmak için sabırsızlanacaktır.
- Aptal olmanız gerekiyor. Karşı taraf her fırsatta “ben o yollardan geçtim” “o işler öyle olmuyor yalnız” “saçmalıyorsun” “ben çok tecrübeliyim ve senin için en iyisini ben bilirim” gibi mesajlar vermek ergenin cesaretini kıracak, kendine güvenini zedeleyip hata yapmaktan korkan bir bireye dönüşmesine neden olacaktır. Fikirlerinin her fırsatta gerçeklik ile çürütülmesi, eleştirilmek, ergeni sizden uzaklaştıracaktır. Ergen konuşurken sanki size birazdan evrenin sırrını verecekmiş gibi ilgi ve merakla dinlemek onu size yakınlaştıracaktır. Unutmayın ergen kendini açma fırsatı bulabilmeli ki konuşabilsin, konuşsun ki kendini ortaya koyabilsin.
- Otoriter olmak. Ergenle iletişim bir ipteki cambaz gibidir. Dengeyi sağlamanız gerekir. Meme emen bir bebeği düşünün onu kendi haline bırakırsanız meme emmekten kendi kendine vazgeçmez ve sonsuza kadar bunu sürdürebilir. Memeye bağımlı olur. İşte ebeveynin otorite kurması bu noktada önemlidir. Çocuğun bağımsızlaşması ve kendini bulabilmesi için ebeveynin sınırlar koyabilmesi, onun topluma uyumunda yol gösterici olmalıdır.
- Kendinizdeki çatışmaların ve psikolojik sorunların farkına varmak. Bazen anne babalar çocuklarına aktarım yapar ve onunla yarışabilir, kendi içsel problemlerini sanki çocuğun problemleriymişçesine çocuğu suçlayabilir. Anne babalar kendi problemlerinin farkına varmalıdır ve sürekli kendileriyle çalışmak zorundadır. Çocuğu ezmemek için onu kendilerinden ayrıştırmalıdır. Kendisine bakamayan insan başkasının varlığını göremez, onu tanıyıp, alan açamaz.
Ergen ile ilk iletişimi kurmak zordur, sabır ve emek ister. ancak ona kendini açacak alan tanıdığınızda şefkat, sevgi ve ilgi ile ona yöneldiğinizde aranızdaki iletişim bir ilişkiye dönecektir. ilişki iletişimin samimi halidir. İnsanlar ilişki ile birbirlerinin yaşamına tanıklık ederler. Bir insanın hayatına tanıklık etmek ise onu umursadığımızı, kabul ettiğimizi, ona güvendiğimizi, değer verdiğimizi, sevilmeye değer olduğunu, hem ilgiye hem de saygıya değer olduğunu hissettirir. Sevildiğini ve önemsendiğini hisseden birey bulunduğu ortamda çiçekler açar. Performansını rahatça sergileyebilir ve özgürce, kendi olabilme yönünde cesur adımlar atabilir.
Kaynakça:
Agah Aydın, “Çocuklar ve ergenlerle nasıl iletişim kurulur?”https://open.spotify.com/episode/4fRBIk0LtpO2A4kVF9M983?si=dfc53688d7694481
Cüceloğlu D. (2023). Geliştiren Anne-Baba. İstanbul: Kronik Kitabevi.