Kendini gerçekleştirme kavramı Maslow tarafından ortaya atılmıştır ve günümüzde sıkça karşımıza çıkmaktadır. Hayatın amacı ya da ulaşılması gereken zirve olarak bakılmaktadır. İlk olarak kendini gerçekleştirmenin anlamını anlamamız için ihtiyaçlar hiyerarşisine bakmamız gerekir. Piramidin ilk basamağına baktığımızda fiziksel ihtiyaçlar karşımıza çıkmaktadır. Yemek, su, uyku, cinsellik gibi temel ihtiyaçlar bu basamakta yer alırlar. Katmanda bulunan ihtiyaçlar farklı şekil ve biçimlerde de olsa dünyadaki tüm insanlar tarafından karşılanırlar. Yaşam için zorunlu olan bir bölümdür aslında.

İkinci basamakta güvenlik ihtiyacı yer almaktadır. ilk basamaktaki şartları sağlayan insanlar temel ihtiyaçlarını koruma ve sürdürme isteği duyarlar. Böylelikle gelecek için olan kaygılarını azaltmayı amaçlarlar. Yasaların oluşması, sağlık sisteminin kurulması, emeklilik, birikim yapma, mülk satın alma gibi pek çok durum bu basamağı kapsamaktadır. Diğer bir tanımla kendini garanti altına almak isteme de olarak da tanımlanabilir. Fizyolojik ve duygusal dengeyi korumayı amaçlamaktadır.

Üçüncü basamakta sosyal ihtiyaçlarla karşılaşmaktayız. Sevgi ve ait olma hissi, fizyolojik gereksinimleri karşılanmış ve kendini güvende hisseden birey için artık önemli hale gelmiştir. Arkadaşlıklar kurmak, aile olmak, bir topluma ait olmak gibi durumları kapsar. Bu noktada dinler, bir araya gelinen toplu aktiviteler, topluluk olmak gibi hedefler ön plandadır.

Kendini gerçekleştirmeden bir önceki katmanda saygı ihtiyacı karşımıza çıkıyor. Hepimiz çevremiz tarafından saygı duyulmak, varlığımızı kabul ettirmek ve göstermek isteriz. Başarma duygusu, prestij, kariyer yamak gibi durumları kapsar.

Kendini Gerçekleştiren Bireyin Özellikleri:

Tüm bu ihtiyaçları karşılanan kişiler artık kendini gerçekleştirme basamağına geçerler. Öyle ki Maslow genel anlamda kendini gerçekleştirmiş kişilerin özelliklerini sıralamıştır. Baktığımızda tüm ihtiyaçları karşılandığı için artık kendi olabilecektir. Yani kendini gerçekleştirmiş kişi özgün ve bağımsız hareket eder. Kendini, çevresindeki insanları ve doğayı olduğu gibi kabul eder. Potansiyelinin farkındadır. Bu nedenle kendine karşı gerçekçi bir bakış açısı vardır. Duygularını kabul ederler ve onları yaşamayı ertelemezler. Böylelikle bitirilmemiş işleri çok olmaz hayatlarında. Gerçekle daha net yüzleştikleri için savunma mekanizmalarına sıkça başvurmazlar. Çevreden bağımsız şekilde hareket ederler, kendi karalarını almakta zorlanmazlar. Güçlü ve sağlıklı ilişkiler kurarlar bunun yanında bireylere bağlıdırlar ancak bağım değillerdir. Öyle ki yalnız olmak onlar için bir sorun değildir. Yalnız geçirdikleri vakitlerde verimli olurlar ve huzurlu hissederler.

Tüm bunları göz önüne aldığımızda kendini gerçekleştirmek bir hayat amacı olabilir mi? Evet. Baktığımızda kendini gerçekleştirmiş kişilerin özellikleri istendik ve kişinin huzurlu olduğu hissettiği bir durumdur. Ancak bu durum ulaşılması gereken bir zirveden ziyade kişinin hayatına yerleşmiş bir yaşam şeklidir. Bunun da farkında oluyor olmak ne zaman hedefimize ulaştığımızı da daha kolay fark etmemizi sağlar.