Bireyler yaşamın ilk yıllarından beri belli durumlarla baş etmek zorunda kalmıştır. Başlangıçta kardeşlerle ve ebeveynlerle yaşanan problemleri çözmekle başlar insanlar. Bu süreçte de belli öğrenmelerle kapsamında çatışma çözme sitilleri gelişir. Bu yüzden tüm bireylerin çatışma çözme stili farklılık gösterir. Çocukluk sürecinde oluşan bu stiller farkında olmadan otomatik bir şekilde işlenir.

Johnson ve Johnson’a göre beş farklı çatışma çözme biçimleri vardır. Bu çatışma çözme stilini belirleyen ana etken ilişki ve benliğe verilen değerin düzeyi ile belirlenir. İlişkiye verilen değerde çok önemli ve hiç önemli değil doğrusundaki işaretli yer stratejiyi belirleyen ana unsurdur. İlişkideki öncelik kişiler için önemlidir. Çatışmada asıl olan ilişkiyi koruyup sürdürmek ya da kendi isteklerinin yerine gelmesi kararı önemli bir diğer noktadır. Bu kapsamda bulunan çatışma çözme stratejileri daha detaylı inceleyecek olursak;

Kaplumbağa Stratejisi

Kaplumbağa stratejisinde tıp benzetildiği hayvan gibi kabuğuna çekilme durumu söz konudur. Kaçınma olarak da adlandırırız. Ne ilişki değerlidir ne de benlik. Çatışma yaratan ortamlardan ve kişilerden uzak durmayı tercih ederler. Çatışmaların çözülemeyeceğine dair güçlü bir inançları vardır. Problemler karşısında çaresizlik hissederler.

Köpekbalığı Stratejisi

Köpekbalığı stratejisi kullanan bireyler için ilişkiyi korumak hiç önemli değilken kendi isteklerine ulaşmak asıl amaçtır. Bu yüzden empatiden uzak ve kendilerine yönelmişlerdir. Güç kullanma ve rekabet ön plandadır. Ne pahasına olursa olsun amaçlarına ulaşmak isterler. Bu yüzden ‘zafere giden yolda her şey mübahtır’ anlayışını özümserler. Problemi çözülmesi gereken bir durumdan ziyade kazanılması gereken bir savaş olarak görürler. Bu stratejiyi kullanan kişiler girişken olsalar bile iş birliği yapmak için uygun kişiler değildirler.

Oyuncak Ayı Stratejisi

Oyuncak ayı stratejisini kullanan kişilerin ana şeması uyma davranışını içermektedir. Çatışmalarda ilişki çok önemliyken kendi düşünce ve isteklerini geri plana atmaktadır. Çoğunlukla karşıdaki kişinin isteklerine uymaktadır. Sık sık fedakar insanlar olarak da adlandırılırlar. Kabul görmek ve sevilmek bu kişiler için çok önemlidir. Kendi isteklerinden vaz geçerek de sevilmeyi umut ederler.

Tilki Stratejisi

Bu stratejide amaç uzlaşmaktır. Kişi için hem kinde hem de ilişki %50 önemlidir. Bu yüzden ne aşırı fedakarlık yapma ne de kendinden ödün verme yolunu tercih etmezler. Hem kendileri hem de karşı taraftan taviz vermelerini beklerler. Dışardan mantıklı insanlar olarak tanımlanırlar. Çatışmalarda kullanılması önerilen bir stratejidir.

Baykuş Stratejisi

Bilgeliği temsil eden hayvanın isminin verildiği baykuş stratejisinde yüzleşme ve iş birliği ön plandadır. Hem ilişki hem de benlik önemlidir. Karşılarındaki kişin ve kendilerinin istek ve duygularını önemserler. Kazan-kazan sonucuna ulaşabilecekleri yolu ararlar. Hem kendileri hem de karşıdaki için uygun yolu bulmak amaçtır. Çatışmalar çözülmesi gereken problemlerdir onlar için. Hem girişkendirler hem de iş birliği içinde olurlar. Kaplumbağanın tam tersidir.

Yukarıda beş farklı çatışma çözme stratejisi ele aldık. Peki, bunlardan hangisini kullanmalıyız? Aslında her birimiz bu beş stratejiyi de kullanmaktayız. Ayırıcı nokta ise hangi yoğunlukta kullandığımızdır. Hangi stratejiyi kullanacağımız da içerisinde bulunduğumuz durumla alakalıdır. Örneğin durum bizim için önemsizse, ne karşılığında alacağımız bir şey ne de kaybedeceğimiz bir şey yoksa kaplumbağa stratejisini kullanabiliriz. O anda yeterince vaktiniz yoksa da bu stratejiyi kullanabilirsiniz. Ancak bunu sürekli hale getirmemiz gerekir. Çatışmalarda en az tilki stratejisinin kullanılması beklenir. Uygulanması en çok istenen strateji ise baykuştur. Ancak durumlar ve karşınızdaki kişi bazen buna müsaade etmeyebilir.