İnsan yaşamının özellikle de bebeklik dönemi olmak üzere yaşamımızın büyük bölümünü uyuyarak geçiririz. Çocuklarda uyku bozukluğu biyo-psiko-sosyal sağlığını oldukça etkiler. Uyku bozukluğu aile-öğretmen ilişkilerini, günlük yaşam aktivitelerini ve davranışlarını bütünüyle olumsuz etkileyebilecek bir durumdur.
Uyku ve uykuya geçme davranışı çocuklar ve yetişkinlerde birbirinden farklıdır. Oysa ki Yetişkin bireylerde normal karşılanmayan bir durum çocuklarda normal olarak gelişim döneminin bir parçasıdır. Çocukların uyku düzeni ebeveynler için temel kaygı sorunlarından biri olup ebeveynin bilgi sahibi olması önemlidir. Uyku düzeni ile ilgili sorunların gelişimsel göstergelerden biridir. Geçici olabileceği ya ruhsal bir bozukluk olabileceği de göz ardı edilmemelidir.
Anne karnında gelişim evresini tamamlayıp zamanında doğan bir bebek , bir günün 16 saatini uykuda geçirmektedir. Fakat 1 yaşındaki bebekler, günün 12-13 saatini gece uykusu, yine günün ortalama 2 saatini ise gündüz uykusu şeklinde geçirmektedir.
Çocuklarda uyku sorunları dönemine göre farklı türde ortaya çıkabilmektedir. Örneğin: uykuya dalmada zorluk, uykuyu sürdürme ve gece uyanma (gece terörü) en sık görülen uyku bozukluklarıdır. Bunun yanında kısa uyku süresi, yatmaya direnç gösterme, ebeveyn ile birlikte yatma isteği, uykuya dalma sürecinin gecikmesi, sık uyanma, dinlenmeden uyanma, kabuslar, uyku terörü, uyurgezerlik, idrar kaçırma, diş gıcırdatma ve horlama şeklindedir.
Bu ve buna benzer uyku sorunları olan çocukların fizyolojik bir sağlık problemi olabilir. Bu yüzden ruhsal yönden olumsuz bir durum söz konusu da olabilir.
Öneriler Uyku Bozukluklarının Çocuklar Üzerindeki Etkisi
İnsanın birincil ihtiyaçlarının en önemlilerinden birisi de uykudur. Bu nedenle çocuklarda uyku sorunlarının yaşanması çeşitli olumsuz sonuçları da beraberinde getirir. Bunlar: Çocuğun biyolojik gelişiminin ilerlemesinde aksaklık olması, hafıza ve öğrenmede problem, dikkat ve odaklanmada güçlük, gün içinde uyku krizlerinin yaşanması, çabuk öfkelenme, sinir krizleri, motor becerilerde yavaşlama gerçekleşir. Bunun yanında depresyon gibi sorunlara yol açar.
Türkiye’de okul çağındaki çocukların günlük uyku süreleri üzerine yapılan bir araştırmada, 6-12 yaş grubu arasındaki çocukların ortalama uyku süreleri 9,66 saat olarak ölçüldü. İlköğretim çağındaki çocukların ihtiyaç duydukları uyku süreleri ise şöyle;
5 yaş: 12-13 saat uyku.
6-7 yaş: 11-12 saat uyku.
8-9 yaş: 10-12 saat uyku.
10 yaş ve üzeri: 10 saat uyku.
Uyku Bozukluğunu Önleme ve Uyku Kalitesini Arttırmak için Öneriler
Bir insanın uykuya dalması için normal süre 14-20 dakika arası sürmektedir. Ancak bu süre bireyin fiziksel sağlığına, ortamın koşullarına ve gündelik yaşantıya göre değişir.
Çocuğunuzun iyi uyuması, sabah mutlu ve dinlenmiş bir şekilde kalkması uyku ve uyanıklık arasındaki dengenin iyi oturtulması önemlidir. Bu yüzden çocuğunuzun uyku saatini bir alışkanlık haline getirmesi sağlamalısınız. Sizler için derlediğimiz birkaç öneriye bakabilirsiniz:
- Çocuk/yetişkin bireyin her gün aynı saatte uyuması ve uyanması düzenli ve kaliteli bir uyku için ortam sağlamaktadır.
- Çocuğunuzun kendine ait bir odası ve yatağı bulunulmalıdır.
- Çocuğun yatağı ideal yumuşaklıkta ve temiz nevresimler kullanılmalıdır.
- Dünya Sağlık Örgütünün araştırma sonuçlarına göre ideal uyku için oda sıcaklığı 16-19 derece arasında olmalıdır.
- Uykuya geçme ve sürdürülmesini engelleyen çevresel seslerin olmaması gerekmektedir.
- Çocuğun geç saatlere kadar oturmasına, televizyon, telefon ve tablet gibi teknolojik cihazlarla oynamasına sınır konulmalıdır.
Uykuya direnen çocuklarda uykuyu kolaylaştırmak için birkaç basit yöntem uygulanır. Bu öneriler: Uyku öncesi bir bardak ılık süt içirmek, yine uyku öncesi çocuğunuza düzenli yapması için alışkanlıklar kazandırmak önemlidir. Örneğin diş fırçalamak, pijama giymek, kitap okumak gibi sıralayabiliriz. Her gün aynı yerde uyuyup aynı yerde uyanmasını sağlamak da mühimdir. Ek olarak uyku öncesi sıcak bir duş aldırmak gibi uykuya geçişini kolaylaştıracak davranışlardır.
Uzun süredir çocuğunuzda uyku problemleri yaşıyorsanız bir uzmandan yardım almayı deneyebilirsiniz.
