İnsomnia, uyku için yeterli zaman ve fırsat olmasına rağmen, uykuya başlamada, süresinde ve bütünlüğünde tekrarlayıcı güçlükler yaşanmasıdır. İnsomnia, kişinin uyuması gereken zaman diliminde uyuyamadığı ve dinlenemediği için gündelik işlevlerinde bozulma yaşar. Bu yüzden bireyin yaşam kalitesini ve günlük yaşamını büyük ölçüde etkilemektedir.
Hepimiz dönem dönem strese bağlı uykusuzluk problemleri yaşıyoruz. Ancak bazı bireylerde bir ayı bulabilmekte. Bu da kişinin yaşam kalitesini fazlasıyla düşürmekte, depresyon gibi rahatsızlıklara zemin hazırlamaktadır. Uyandıkları andan itibaren yorgun hissedebilirler.
İnsomnia (Uykusuzluk) Tanı Kriteri:
A. Uykuya başlamada güçlük, uykuya devam ettirmede güçlük ya da çok erken
uyanma ya da kronik nitelikte dinlendirici olmayan düşük kalitede uyku yakınması.
Çocuklarda, sıklıkla bakıcıları tarafından bildirilen uyuma güçlüğü, uyuma güçlüğü
yatma zamanına direnç veya bağımsız uyuyamama olabilir.
B. Yukarıda bahsedilen uyuma güçlüğü uyku için yeterli fırsat ya da koşullara rağmen
ortaya çıkar.
C. Gece uyuma güçlüğü ile ilişkili gün içi aşağıdaki yakınmalardan en az birinin hasta
tarafından bildirilmesi
I. Yorgunluk, kırıklık
II. Dikkat, konsantrasyon ya da bellek güçlüğü
III. Sosyal ya da mesleki işlevsellikte bozulma ya da düşük okul performansı
IV. Duygu durum bozukluğu ya da iritabilite
V. Gündüz uykuluğu
VI. Motivasyon, enerji ya da inisiyatifte azalma
VII. İşinde ya da araç kullanırken hata yapma veya kaza eğiliminde artma
VIII. Uyku yoksunluğuna bağlı gerginlik, baş ağrısı ya da gastrointestinal
semptomlar
IX. Uyku hakkında endişe ve uğraşılar
İnsomnia Hastalığının Çeşitleri:
- Akut İnsomnia
- Kronik İnsomnia
- Uyku Başlangıcı İnsomnia
- Uyku Sırasındaki İnsomnia, olarak sıralayabiliriz.
İnsomniaya çözüm olarak ilaç ve psikoterapide bilişsel davranışçı terapi yöntemi kullanabilir. Bunların yanı sıra uyku hijyeni artırmaya odaklanılabilir. Kaliteli bir uykunun sağlanması için gerekli olan zemine uyku hijyeni adı verilir. Uyku hijyenini artırmaya yönelik yapabileceklerimize bakacak olursak.
- Akşam olmadan saat 16:00 gibi kafein alımını durdurmak
- Yatağa yattıktan sonra 20 dakika geçmiş ve hala uyuyamamışsanız yataktan çıkmak
- Uyumadan önce yaptığınız bazı rutinlerinizin olması (kitap okumak, film izlemek, müzik dinlemek gibi)
- Yatağınızı uyumak dışında bir şey için kullanmayın (film izlemek, yemek yemek gibi)
- Gündüz şekerlemeleri yapmaktan kaçınmak
- Odanızın ısısının uygun olması (ne çok sıcak ne çok soğuk)
- Odanızın aydınlatmasının uyku için uygun olması (mümkünse karanlık bir oda olması)